Actueel

Kleur bekennen, over Wit is ook een kleur van Sunny Bergman

Categorie: Actueel
Geschreven: maandag 19 december 2016 22:22
Gepubliceerd: maandag 19 december 2016 22:22
Geschreven door Miriam

 wit is ook een kleur

Zelden heeft een documentaire mij zo aan het denken gezet als die van Sunny Bergman, Wit is ook een kleur. Als ik van een ding zeker ben geweest, mijn hele leven, dan is het wel dat ik niet discrimineerde, geen verschil maakte, als ik mensen ontmoette. Gelijkwaardigheid is in mijn overtuiging een groot goed.

Direct al haar eerste vraag, brengt me aan het twijfelen. “Vindt u, dat u als wit mens in de samenleving, goed geïntegreerd bent?” Dát heeft nog nooit iemand aan mij gevraagd. Waarom eigenlijk niet? Waarom vragen we dat wel aan de “niet-witte” mensen, die hier ook geboren zijn of de Nederlandse nationaliteit hebben? Geïntegreerd zijn, betekent dat je bij elkaar betrokken bent, dat je elkaar kent en erkent. Dat je weet hoe de ander leeft, zoals die weet hoe jij de wereld ervaart. En kan ik zeggen dat ik dat weet? Hoe ziet mijn vriendenkring er uit? Mijn familie? Als ik eerlijk ben, moet ik zeggen dat het een behoorlijk “witte” wereld is waarin ik leef. Het is niet dat ik daar bewust voor gekozen heb, maar het is wel de realiteit.

Vorige week was ik in Rotterdam, op het Afrikaanderplein, een markt, waar mensen hun dagelijkse boodschappen doen, niks macrobiotische muesli, speltbroodjes of biologisch geteelde worteltjes. Een echte markt waar alles goedkoop is, waar je een lap stof koopt voor vijf euro, plastic bordjes voor een euro,  felgekleurde sponzen en stapels handdoeken.  Maar als ik er nu aan terug denk, zie ik bijna geen witte mensen, niet bij de marktkooplui en niet bij de klanten en moet ik toegeven dat onze werelden mijlenver uit elkaar liggen. Het merendeel van de mensen die daar liepen, zullen Nederlanders geweest zijn, maar we zijn vreemden voor elkaar. Mijn beleving van die markt was dan ook totaal anders dan die van hen, vermoed ik. Voor mij was het bijna exotisch, voor hen dagelijkse kost.

Sunny Bergman benadrukte het superioriteitsgevoel van de witte mens. Waar komt dat vandaan? Waarom zou iemand die wit is, zich beter achten dan zijn gekleurde medemens? De witten zijn sterk in de minderheid, als je het wereldwijd bekijkt. Ze hebben wel al eeuwen lang de dienst uitgemaakt, of waren er op zijn minst van overtuigd dat ze dat hoorden te doen. Waarom? Is “onze” beschaving ouder? Wel nee, China bijvoorbeeld, bracht al grote denkers voort, toen wij nog moesten beginnen onze gedachten vast te leggen.

Waarom gingen de Chinezen of de Indiërs, ook een oude beschaving, dan niet de wereldzeeën op om nieuwe landen te ontdekken? Wellicht hadden ze de schepen er niet voor. Maar ze reisden wel en gingen ook buiten hun eigen landsgrenzen. Ze kwamen in andere landen, maar pikten ze niet meteen in, zoals wij Europeanen deden. De Zijderoute, van China naar het Midden-Oosten bestond al lang voor er sprake was van een VOC. Er werd gehandeld en geëxporteerd door twee totaal verschillende culturen, maar er werd over en weer niet gekolonialiseerd.

Misschien is het daar wel begonnen, door gebieden te koloniseren maakte de witte mens zichzelf tot baas en de oorspronkelijke bewoner tot ondergeschikte, of erger nog, tot slaaf. Generaties lang werd dat normaal gevonden. Maar wij mogen dat niet meer vinden! Wij moeten beter weten en ons bewust zijn dat het een volkomen foute instelling was. Het is nooit te laat om spijt te hebben.

Het voelt ongemakkelijk, zei Sunny Bergman, gewezen te worden op dat superioriteitsgevoel van de witte mens. Ik vind het zacht uitgedrukt.  Het is beschamend. En als we werkelijk van die schande af willen, hebben we de gekleurde medemens heel hard nodig om ons op de goede weg te krijgen. Want integratie moet in gelijke mate van twee kanten komen.

Miriam Vaz Dias              19-12-2016