Hoofdmenu

Actueel

Auschwitz-overlevenden leerden ons het elfde gebod: Gij zult niet onverschillig blijven

 Awmonument b  © FaceMePLS

 

Eigenlijk had dit stukje gisteren of eergisteren al geschreven moeten zijn, maar het lukte me niet. De herdenking van Auschwitz maandag hakte er behoorlijk in. Overlevenden die zelf hun verhaal deden. Ver in de tachtig of zelfs in de negentig, stonden ze daar voor een enorme zaal met mensen, die in elk geval voor een groot deel, niets hadden meegemaakt dat ook maar leek op hun ervaringen. Stilgevallen, allemaal diep onder de indruk van wat ze hoorden.

Batsheva Dagan, 94 jaar oud, af en toe door tranen overmand,

zoekend in haar tekst, moest na een aangrijpend verhaal toegeven dat haar tranen haar belemmerden om verder te gaan, ze kreeg een enorme, welverdiende ovatie. Elsa Baker, 83 en afkomstig uit een Sinti-familie, was blind, maar ook zij had haar verhaal, naast haar stond een jonge vrouw die het voorlas. Af en toe knikte de oude dame even, ja, dat waren haar woorden, zo was het geweest. En dan Marian Turski, een man van 94, die zo maar een elfde gebod toevoegde aan de tien die we al kenden. Een gebod, waarvan je je kunt afvragen, of dat niet veel eerder toegevoegd had moeten worden. “Gij zult niet onverschillig blijven”. De kern eigenlijk van alles wat er deze dagen gezegd en geschreven is. Want als er één oorzaak is aan te wijzen voor al het verschrikkelijke dat herdacht werd, dan is het wel het feit, dat een groot deel van de wereld zich afzijdig heeft gehouden.

In Amsterdam was de dag ervoor al een herdenking gehouden bij het Auschwitz Monument. Daar werden na vijfenzeventig jaar excuses uitgesproken voor wat de overheid gedaan, maar ook vooral niet gedaan had in die vreselijke jaren. Premier Rutte werd bedankt door overlevenden. Het was goed. En toch… het blijft knagen, dat anderen dat niet vóór hem hadden gedaan. Zovelen, die daar recht op hadden, hebben het niet meer kunnen horen.

Gij zult niet onverschillig blijven, die zin blijft hangen en niet alleen om het verleden, maar vooral ook om het heden. Ook nu is er discriminatie, achterstelling en ja, ook achtervolging. Diezelfde meneer Turski vertelde dat Auschwitz niet uit de lucht was komen vallen. Heel langzaam, bijna ongemerkt, kwamen er wetten en regels bij die Joden, Roma, Sinti en homoseksuelen buiten de maatschappij plaatsten. En bij elk van die wetten en regels, dachten de mensen niet na, ze lieten het gaan, waren onverschillig… Die fase van onverschilligheid ligt nu ook op de loer, is al een feit. We mogen weliswaar allemaal op dezelfde bankjes zitten en naar het zwembad gaan, maar bij het krijgen van banen of woonruimte, schoolkeuze voor kinderen, is er ook hier wel degelijk verschil.

En we leven niet op een eilandje, in de wereld om ons heen gaat het op veel plaatsen ongelofelijk mis. Denk aan de Rohingya in Myanmar, de Oeigoeren in China en ja, de Palestijnen in Israël. En denk ook aan de vele vluchtelingen die overal ter wereld in erbarmelijke omstandigheden wachten op hulp. We kunnen natuurlijk niet alles persoonlijk verhelpen, maar onze mond open doen kunnen we wel. We hebben trouwens nog een krachtig instrument en dat is onze politieke stem. Blijf niet thuis bij verkiezingen en vergeet partijen die mensen willen uitsluiten.

Zeggen “het mag nooit meer gebeuren” is belangrijk, maar niet genoeg!

Miriam Vaz Dias

Plaats reactie