Hoofdmenu

Recensies

Een familiegeschiedenis, stijlvol onthuld.

Vaderliefde 

Eigenlijk heeft hij zijn ouders niet goed gekend, zegt P.F. Thomése, al overleed zijn vader toen hij al volwassen was, in 1979 en zijn moeder in 2018. Maar je kunt ook heel goed naast elkaar leven zonder enig idee te krijgen van wat de ander beweegt of bewogen heeft. Toen zijn moeder overleden was restte hem een paar dozen op zolder met papieren en foto’s. Al direct drong de gedachte zich aan hem op, dat hij over hen wilde schrijven en niet over hen alleen, het moest een kroniek worden over zijn familie.

Verhalen waren er genoeg,

Opgroeien zonder moederliefde

 TMorrison 2

 “De boeken van Afro-Amerikaanse auteurs die ik in mijn jeugd las – Ralph Ellison, Richard Wright en ook James Baldwin – leken niet voor mij geschreven, maar voor een blank publiek. Alleen de titel van Ellisons boek al: Invisible Man. Onzichtbaar voor wie? Voor de blanken, niet voor mij! Ik wilde verhalen schrijven waarin Afro-Amerikaanse vrouwen een hoofdrol speelden.”

Bovenstaand citaat komt uit een interview dat De Volkskrant in 2009 had met Toni Morrison.


In augustus van dit jaar stierf zij op 88-jarige leeftijd. Een uitzonderlijk krachtige vrouw, wier betekenis voor de Afro-Amerikaanse literatuur en in het bijzonder voor de emancipatie van de zwarte vrouw, niet te overschatten is.

Moeder Sweetness is vrijwel blank te noemen en haar paniek is groot, wanneer haar dochter ter wereld komt. ‘Ze was zo zwart dat ik er bang van werd. Koolzwart, Soedanees zwart’. De kleur van haar ogen is ook bijzonder, zwart, met een zweempje blauw erin. De vader van het kind slaat meteen op de vlucht, hij kan niet geloven dat Sweetness’ dochter ook van hem is. Lula Ann groeit op bij een moeder die nauwelijks in staat is haar dochter aan te raken en nog minder om van haar te houden. De weerzin tegen de donkere huid van Lula Ann wordt mede ingegeven door angst voor wat er van het kind moet worden, hoe zal men haar behandelen? Sweetness wil haar harden voor het leven.

Als jonge vrouw noemt Lula Ann zich Bride. Ze is een succesvolle zakenvrouw en verblindend mooi in haar altijd witte kleding. Overal oogst ze bewondering, maar er blijft afstand tussen haar en de anderen. De trauma’s van haar jeugd draagt ze mee: de moeder die haar liefst niet wilde aanraken, de immer afwezige vader en vooral de lerares die door Bride’s (valse) getuigenis bij de rechtbank voor vijftien jaar de gevangenis inging. Booker, de man die enige tijd bij haar woont, verlaat haar als zij hem uiteindelijk in vertrouwen neemt. Ze realiseert zich dat ze nauwelijks iets van de man weet en gaat op zoek naar hem.

Zoals vaak in de boeken van Toni Morrison, wordt het verhaal niet chronologisch verteld en wisselt het perspectief. Het heeft voor de lezer een vervreemdend effect. De ‘vertellers’ weten uiteraard niet alles van elkaar en de schrijfster weet op briljante wijze aan te tonen dat, hoe de een over de ander denkt, meestal niet past bij het beeld dat een persoon van zichzelf heeft. Ook herkenbaar is de neiging van Morrison tot surrealisme. Vreemde gebeurtenissen die zich naast het normale lijken af te spelen. In deze roman bijvoorbeeld het veranderen van Bride’s figuur, terug naar haar kind zijn. Een heel bijzondere en ook heel mooie manier van iemands gevoelens weergeven.

Toni Morrison zegt zelf het volgende over haar manier van schrijven:

“In feite schrijf ik boeken die ik zelf graag zou willen lezen, ik houd van boeken die mijn volle aandacht vragen. Het gaat mij niet alleen om het afrollen van een plot, maar om een samenspel van een openingszin die je tot lezen aanzet, en aspecten als taal, nuance en verleiding – de architectuur van een boek – zodat openbaringen als het ware in lagen tot je komen. En het boek het waard is om nog eens te lezen.”

De stijl van schrijven is toegankelijk , korte zinnen en toch, het taalgebruik is rijk en boeit van het begin tot het eind. De vertaling van Ronald Vlek is zeer to the point. Zeker een boek om nog eens te lezen!

Miriam Vaz Dias

Moederliefde, een moordenaar als je niet zorgeloos bent.

 Beminde

In de tweede helft van de negentiende eeuw vormde de stad Cincinnati in Ohio een schakel in de zo genoemde Underground Railway, de route waarlangs slaven uit het zuiden van de Verenigde Staten vluchtten en hulp konden verwachten. In 1987 schreef Toni Morrison de roman Beloved, in vertaling Beminde. Het verhaal is gebaseerd op de geschiedenis van Margaret Garner, een slavin die in Kentucky ontsnapte aan de slavernij en naar Cincinnati vluchtte, nadat ze uit wanhoop en liefde haar eigen kinderen had omgebracht.

Sethe is zwanger wanneer ze uit Kentucky weet te ontsnappen.

De lustziekte van een Goethe-bewonderaar

 Keesthart

Van 1585 tot 1811 had Franeker een gerenommeerde universiteit. Er studeerden beroemde mensen zoals de Franse filosoof Descartes en Pieter Stuyvesant, maar ook Eise Eisinga, de eenvoudige wolkammer die de stad een schitterend planetarium naliet. In de tijd waarin De ziekte van Weimar zich afspeelt, rond 1800, was de glans echter al wat afgenomen. De Franse overheersers hadden veel geld uitgegeven aan oorlogsvoering en de universiteit dreigde te worden gesloten.  

Albert van Huszen is commies van de pedel, niet bepaald een invloedrijk functionaris dus, maar plichtsgetrouw is hij wel.

Een lamp als een spiegel met vele kleurrijke facetten.

 Wonderlamp

De Westelijke Jordaanoever, het is voor de gemiddelde vakantieganger geen voor de hand liggend reisdoel. Het door Israël bezette gebied komt tot ons als een oord van oorlog, verscheurdheid en verdriet. Toch gaat de vertelster er met haar zoon naar toe voor een korte vakantie. Het is de tweede keer dat ze er komt, in 2012 was ze er ook al. Ze kent inmiddels wat Arabisch doordat ze zich in Nederland met veel overtuiging inzet voor de Syrische vluchtelingen en onder hen veel vrienden maakt.

Het op het oog chique hotel is minder luxe dan gedacht.

Een zoektocht vol raadsels naar een meester-vervalser

 Zwart licht

Tussen het inchecken in Hotel Étoile en het vertrek uit datzelfde hotel, ligt een wereld van vervalsing, bedrog en ongekende schoonheid. De jonge vrouw die haar intrek neemt in de imperial suite om ‘het schrijvertje naar boven te halen, dat in ieder van ons schuilt’ noemt zich María Lydis. Hoe haar werkelijke naam luidt, vertelt ze niet en we komen het ook niet te weten als we verder lezen. Maar in een boek dat zo veel geheimen bevat, is dit slechts een kleinigheid.                                                      Als jonge kunsthistorica komt María te werken bij Enriqueta Macedo, op dat moment de meest invloedrijke en gewaardeerde kunsttaxateur van Argentinië. María aanbidt haar vanaf het eerste moment.